Jak smartfony wpływają na koncentrację, relacje międzyludzkie i zdrowie psychiczne?

Na świecie około aż 5,9 miliarda osób, czyli aż 76% populacji, posiada smartfon. 
Dla porównania dostęp do bezpiecznych usług sanitarnych - jedynie 4,1 miliarda, czyli około połowa.

Szokujące jest to jak bardzo nierozłączni staliśmy się z tym małym urządzeniem. 

Według badań:

• 94% ludzi odczuwa niepokój i zakłopotanie, kiedy nie mają przy sobie telefonu.
• 80% osób odczuwa zazdrość, kiedy ktoś inny trzyma ich telefon
• 70% badanych stwierdziło, że jeśli zgubiliby telefon lub został on skradziony czuliby panikę.
• PONAD POŁOWA uczestników wolałaby mieć złamaną kość niż telefon! 

Brzmi to śmiesznie i nieco abstrakcyjnie, jednak pokazuje skalę, jak bardzo telefony zdominowały świat i jak znacząco wpływają na zachowanie ludzi.

Wpływ smartfonów na koncentrację i inteligencję

Ludzie mają coraz większy problem z koncentracją. Internet i social media przyzwyczajają do natychmiastowych komunikatów i bodźców. W realnym świecie jednak bodźce i informacje rozchodzą się jednak nieco wolniej. Nadmierne korzystanie ze smartfonów ogromnie zmniejsza cierpliwość, wszystko ma być na już! Przez co poczucie nudy pojawia się znacznie szybciej, a mózg zaczyna błądzić i szukać ciekawszego zajęcia. 

Badania przeprowadzone przez Microsfot wykazały, spadek umiejętności koncentracji ludzi z 12 do 8 sekund. Wszelkie treści stają się coraz krótsze. i szybsze. By utrzymać uwagę widzów stosuje się szybkie cięcia i wiele efektów. Popularne staje się przyspieszanie filmów czy podcastów. (Szybciej, Więcej, Teraz!)

Takie działanie prowadzi do wykształcenia się tzw. leniwego umysłu. Badanie przeprowadzone na University of Waterloo wskazują, że częste podpowiedzi, które oferują smartfony np. szybkie znalezienie numeru, wskazówki dojazdu i polecenia aktywności, powodują tendencję do unikania samodzielnego myślenia.

Dla porównania uczestnicy badania wykazujący silniejsze zdolności poznawcze i chęć analitycznego myślenia, rzadziej korzystali z funkcji wyszukiwarki swoich smartfonów.

Wpływ telefonu na relacje międzyludzkie i zdrowie psychiczne

Maleje poziom skupienia, rośnie za to nasza frustracja, gdy rzeczy dzieją się zbyt wolno (czyli w swoim tempie). Z tego powodu konwersacje i spotkania w realu stają się coraz mniej atrakcyjne.

Przyzwyczajenie do ogromnej ilości informacji, którą mózg przetwarza podczas scrollowania, sprawia, że normalną konwersację z drugą osobą odbiera jako na zbyt wolną, mało angażującą i... nudną. Szuka więc rozrywki, stymulacji i  przyjemności. Pojawia się chęć sięgnięcia po telefon, zamiast aktywnie uczestniczyć w rozmowie. 

Większość ludzi trzyma telefon blisko siebie, aby w każdej chwili móc po niego sięgnąć, najlepiej by był na widoku. Może wydawać się to mało znaczące, jednak psychologowie z Uniwersytetu Essex odnotowali, że samo położenie wyciszonego telefonu na stole sprawia, że rozmówca znacznie mniej chętnie dzieli się istotnymi informacjami. Dodatkowo natychmiastowe reagowanie na powiadomienia i rozproszenie sprawia, że ludzie stają się coraz gorszymi słuchaczami. 

Wszystko to prowadzi do mniej zażyłych i trwałych relacji. Coraz więcej osób czuje się samotnych mimo, że otoczona jest dużą ilością ludzi.

Nadmierne korzystanie ze smartfonów negatywnie obija się także na zdrowiu psychicznym. Badania wykazały, że osoby w wieku 12-17 korzystające z telefonów ponad 7h dziennie znacznie częściej były diagnozowane z depresją oraz występowało u nich poczucie głębokiego niepokoju. 

Zauważono również połączenie między czasem spędzonym przed ekranem smartfonu, a stabilnością emocjonalną oraz samooceną.

Dlaczego tak trudno odkleić się od telefonu?

Wszystko sprowadza się do pętli dopaminowej, a konkretniej pętli opiodiowo-dopaminowej.

System opioidowy dostarcza uczucia radości, gdy uda nam się osiągnąć coś do czego dążyliśmy lub kiedy otrzymamy nagrodę.

System dopaminowy odpowiada za oczekiwanie na nagrodę i motywuje nas, by powtórzyć raz doświadczoną przyjemność. Jest silniejszy niż system opioidowy, co oznacza, że oczekiwanie na nagrodę bardziej nas motywuje niż sama nagroda. 

Dopamina kontroluje procesy psychiczne, emocjonalne oraz wpływa na koncentrację i motywację. "Upewnia się, że idziemy w kierunku spodziewanej nagrody."

Wyrzut dopaminy powoduje, że odczuwamy satysfakcję, radość oraz przyjemność i są najsilniejsze, gdy nagroda nie jest pewna. 

Jaki ma to związek z używaniem telefonu?

Otrzymywanie komunikatów, reakcje na wrzucone treści, to wszystko stymuluje uczucie radości (system opioidalny), następnie na scenę wchodzi dopamina, która motywuje, by tę przyjemność powtórzyć.

Oglądanie ładnych obrazków, memów czy zdjęć uroczych kotów, wszystko to, powoduje wyrzuty mikro porcji opioidów,  odczuwamy więc radość.

Mózg rozpoznaje to jako “To było super, podobało mi się”, wydziela zatem dopaminę, aby zdobyć więcej tego co przyjemne.

I tak właśnie kręci się pętla dopaminowa. Jest ona niezwykle uzależniająca i dotyczy nie tylko telefonów, również substancji psychoaktywnych czy uzależnień behawioralnych.

Jak uzależnienie się od telefonu wpływa na mózg?

Fonoholizm to nadmierne, nałogowe używanie smartfonów zmienia strukturę mózgu!

Badania przeprowadzone na Uniwersytecie w Heidberdze, wykazały zmianę kształtu oraz rozmiaru mózgu u osób nadmiernie korzystających z telefonów. Zauważono również obniżoną aktywność w niektórych rejonach mózgu.

Odnotowano znaczący ubytek istoty szarej w:

1. lewej wyspie przedniej - (zmianę zauważono również u osób uzależnionych od narkotyków oraz alkoholu)
2. dolnej korze skroniowej
3. korze parahipokampowej

Substancja (istota) szara to skupisko ciał komórek nerwowych wspólnie z substancją białą budujące ośrodkowy układ nerwowy. Tworzy ona regiony odpowiedzialne za kontrolę mięśni, postrzeganie zmysłowe, emocje, mowę, podejmowanie decyzji i samokontrolę.

Jak smartfony wpływają na sen i zdrowie?

Przez ciągłe korzystanie ze smartfonów nieustannie jesteśmy wystawienie na działanie niebieskiego światła. W naturze występuje ono rano i ma za zadanie nas pobudzić. Bombardowanie się nim wieczorem, tuż przed snem sprawia, że naturalny cykl dnia zostaje zaburzony. 

Zamiast pozwolić ciału i umysłowi wyciszyć się, dokładamy mu niekończących się bodźców, przez to coraz większa część społeczeństwa ma problemy z zaśnięciem.

Niedobór snu ma bardzo wiele negatywnych skutków. Wpływa między innymi na możliwość mózgu na oczyszczenie się z neurotoksyn, które mogą skutkować chorobami takimi jak demencja czy Alzheimer, W 2013 r. na Uniwersytecie Rocherster zidentyfikowano system glimfatyczny, czyli system odpowiedzialny za oczyszczanie się mózgu z toksyn. Dzieje się to w czasie fazy snu głębokiego komórki nerwowe kurczą się i umożliwiają odpływ toksyn.

Widać, że wpływ smartfonów na nasze życie jest ogromny i dotyka wielu aspektów, począwszy od koncentracji i relacji międzyludzkich, aż po zdrowie psychiczne czy sen. Badania wykazały, że nadmierne korzystanie z telefonów może prowadzić do zmian w mózgu, obniżonej koncentracji, a nawet depresji i problemów ze snem. Może warto zastanowić się nad tym, jak często sięgamy po telefon i czy to naprawdę jest niezbędne, czy może to nasz mózg chce się sztachnąć dopaminą.