Lęk językowy - mówienie po angielsku straszy

Lęk językowy (FLA - foregin language anxiety) nie jest tematem zbyt głośno podnoszony społecznie, jednak w środowisku psychologiczno-pedagogicznym jest przedmiotem wielu badań i dyskusji.

Zacznijmy od samego lęku, czym jest?

Jest to bardzo skomplikowana emocja, której ogólną definicją jest: poczucie niepokoju, napięcia i obawy spowodowany jakimś zagrożeniem.

Istnieje podział lęku na stan lęku i cechę lęku.

• stan lęku - to krótkotrwała reakcja na zagrożenie lub doświadczaną sytuację. W kontekście językowym, może występować przed lub podczas wymagających sytuacji (wystąpienia publiczne, testy językowe)

• cecha lęku - to bardziej stabilny element osobowości, który predysponuje jednostkę do reagowania lękowo na różne sytuacje. W kontekście lęku językowego, cecha lęku oznacza skłonność do percepcji sytuacji związanych z używaniem języka obcego jako zagrożenia.

  Może prowadzić do przesadnego odczuwanie niebezpieczeństwa oraz silnej reakcji lękowej nawet wobec sytuacji, które są obiektywnie niegroźne.

Temat lęku językowego, jest zjawiskiem związanym z długotrwałym odczuwaniem stresu w konkretnych sytuacjach, jest więc cechą leku. Polega na niechęci i poczuciu stresu czy napięcia w sytuacjach, które wymagają użycia języka obcego.  Większość osób, o ile jest to możliwe, w takich sytuacjach unika konfrontacji ze swoim strachem i nie zabiera głosu.

Z czego jednak wynika taki strach przed wypowiedziami w języku? 
Nie dotyka on przecież tylko początkujących. Równie często osoby o stosunkowo zaawansowanym poziomie nie mogą się przełamać, by powiedzieć choćby kilka słów czy zdań.

Po pierwsze lęk czy niechęć może być spowodowana przez lęk komunikacyjny. Braku umiejętności wyrażania własnych myśli w obcym języku. Trudności w układaniu zdań, tak, aby konwersacja toczyła się płynnie. Poczucie, że reszta osób, z którymi toczy się rozmowa będą znudzone lub zniecierpliwione.

Kolejnym bardzo często podnoszonym w badaniach nad lękiem językowym jest lęk przed negatywną oceną. Ocena potrafi czasem zranić, a już tym bardziej kiedy robi się coś na forum ze sporą dozą niepewności.

Częsta niechęć do usłyszenia krytyki i wytykania błędów łączy się z obawą o reakcję na tę ocenę. Jak zareagują rówieśnicy, czy będą się śmiać, a może uznają za nieogarniętego?

To prowadzi nas do następnego aspektu, czyli braku pewności siebie. Nie chcąc stracić w oczach innych, chowamy się w bezpiecznej przestrzeni ciszy, które zapewni nam brak konieczności konfrontacji z oczekiwaniami. Mowa tutaj nie tylko o oczekiwaniach innych (nauczyciela, rodziców, czy nawet kolegów/koleżanek). Zwykle największy, najbardziej wymagający i bezwzględny krytyk siedzi w nas samych.

Chcąc zaprezentować się z jak najlepszej strony nie pozwalamy sobie na najmniejszy błąd. Warto podkreślić, że w procesach, takich jak nauka języka popełnianie błędów czy porażki, to rzecz normalna. Należy, więc zauważyć w jaki sposób reaguje się na odstępstwa od oczekiwań.
Czy uświadomisz sobie z czego wynikały błędy i dążysz, by następnym razem było lepiej (takie nastawienie daje motywacje do dalszej nauki i satysfakcję z procesu, zauważanie zmian i postępów - growth mindset)
A może  przypisujesz popełnionym błędom kolosalne i nadmierne znaczenie?

Często występujące porównywanie siebie do innych lub słyszenie tego typu porównań nauczyciela czy rodziców. Każdy uczy się własnym tempem i należy to uszanować i zaakceptować.

Idąc dalej, negatywne doświadczenia z przeszłości mogą znacząco zaburzać proces nauki. Tutaj uczeń nie chce wyjść ze swojej strefy komfortu i udzielić odpowiedzi czy wziąć aktywny udział w dyskusji, ponieważ ma silne skojarzenia z jakimś złym doświadczeniem z przeszłości. Może być to np. uczucie wstydu, ponieważ kiedyś po przekręceniu słowa, cała klasa wybuchła śmiechem. Być może spotkał się z poniżającą oceną. Taka przyczyna lęku wiąże się z silnymi, nieprzepracowanymi emocjami, które zjadają motywację do nauki od środka.

Reasumując lęk językowy, to powszechny problem wśród uczących się języków obcych. Przełamanie się do prowadzenia konwersacji nie jest proste. Przyczyny mogą być różne brak pewności siebie, przez obawa przed oceną, negatywne wcześniejsze doświadczenia. Warto zdać sobie sprawę z czego taki lęk wynika w nas samych, jaki aspekt jest najbardziej widoczny. Po takiej analizie łatwiej będzie przełamać się i mówić bez stresu i obaw o błędy.

Istotne, aby ucząc się języka, w szczególności ćwicząc aspekt mówienia, zbudować bezpieczną przestrzeń, gdzie nie musisz obawiać się o bycie ocenianym, nie wzbudza żadnych negatywnych wspomnień i nie ma nadmiernych oczekiwań, co do twoich wypowiedzi. 

Pamiętaj, że jeśli będziesz trenować w swoim przyjaznym miejscu przyzwyczaisz się do mówienia i łatwiej będzie ci zabrać głoś w mniej pewnych sytuacjach, ponieważ nie będzie to już nic nowego.

Rozwijaj swoje umiejętności na własnych zasadach BEZ STRESU w dogodnym dla ciebie miejscu i czasie. Sprawdź Konwersacje z AI!